Zelf je pensioenspaarpot opbouwen: zo pak je dat aan

Een pensioenspaarpot is geld dat je opzijzet voor later, zodat je na je werkzame leven genoeg hebt om van te leven. Veel mensen denken dat pensioen iets is dat vanzelf geregeld wordt. Dat klopt voor een deel, maar niet voor iedereen. En zelfs als je via je werk pensioen opbouwt, is het verstandig om te weten hoeveel dat precies is en of het genoeg zal zijn.

Hoe pensioen in Nederland werkt

In Nederland bestaat pensioen uit drie lagen. De eerste laag is de AOW, die je van de overheid krijgt als je de AOW-leeftijd bereikt. De hoogte hangt af van hoeveel jaar je in Nederland hebt gewoond. De tweede laag is het pensioen dat je via je werkgever opbouwt, als je in loondienst werkt en je werkgever een pensioenregeling heeft. De derde laag is wat je zelf spaart of belegt voor later. Niet iedereen heeft automatisch recht op die tweede laag. Zzp’ers, freelancers en mensen die af en toe buiten loondienst werken, moeten zelf actie ondernemen. Maar ook mensen in loondienst bouwen soms minder op dan ze denken, bijvoorbeeld omdat ze parttime werken of lang geen pensioenregeling hadden.

Waarom je eigen spaargeld voor later kan tekortschieten

Veel mensen rekenen erop dat hun pensioenuitkering straks genoeg is. Toch valt dat in de praktijk vaak tegen. De AOW is bedoeld als basisinkomen, niet als volledig vervangend inkomen. Als je nu gewend bent aan een bepaald bedrag per maand, is de kans groot dat de AOW alleen daar niet aan voldoet. Wie via een werkgever pensioen opbouwt, krijgt daar bovenop een aanvulling, maar ook die is niet altijd toereikend. Zeker als je een paar jaar geen pensioen hebt opgebouwd, door een periode van zzp of werkloosheid, kan er een gat ontstaan. Dat gat moet je ergens mee vullen, en dat kan met je eigen potje voor later.

Manieren om zelf geld opzij te zetten voor je pensioen

Er zijn meerdere manieren om zelf aan je financiële toekomst te werken. De meest bekende is een bankspaarrekening of lijfrenteverzekering. Beide geven je belastingvoordeel: het geld dat je inlegt, mag je aftrekken van je inkomstenbelasting, tot een bepaald maximum. Dat maximum heet de jaarruimte en hangt af van je inkomen en wat je al via een werkgever opbouwt. Naast deze fiscale opties kun je ook gewoon sparen op een vrije spaarrekening of beleggen via een beleggingsrekening. Dat geeft geen belastingvoordeel, maar je bent wel flexibeler. Je kunt het geld dan ook voor andere doelen gebruiken als dat nodig is. Voor mensen die vroeg beginnen, kan beleggen aantrekkelijk zijn door het rente-op-rente-effect: het rendement dat je maakt, levert op zijn beurt ook weer rendement op over de jaren heen.

Hoeveel je moet sparen en hoe je dat berekent

Een vraag die veel mensen bezighoudt, is: hoeveel heb ik straks nodig? Een vuistregel is dat de meeste mensen toe kunnen met zo’n 70 procent van hun laatste inkomen, omdat bepaalde kosten na pensionering wegvallen, zoals pensioenopbouw zelf en reiskosten voor werk. Toch is dit voor iedereen anders. Iemand die van plan is veel te reizen of een huis te verbouwen, heeft meer nodig dan iemand met een eenvoudige levensstijl. Op websites zoals die van het Nibud of Wijzer in Geldzaken zijn rekenhulpen te vinden waarmee je kunt uitrekenen hoeveel je maandelijks opzij moet zetten om je doel te halen. Door vroeg te beginnen, hoef je per maand minder in te leggen. Wie pas op zijn vijftigste begint, moet een veel groter bedrag per maand sparen om hetzelfde te bereiken als iemand die al op zijn dertigste is begonnen.

Veelgestelde vragen

Wat is de jaarruimte en hoe werkt dat?
De jaarruimte is het maximale bedrag dat je fiscaal voordelig mag inleggen op een lijfrente of bankspaarrekening. Dit bedrag is afhankelijk van je inkomen en hoeveel pensioen je al via je werkgever opbouwt. Je berekent je jaarruimte via de Belastingdienst. Over het bedrag dat je inlegt, betaal je pas belasting als je het geld later opneemt als pensioenuitkering.

Kan ik ook als zzp’er pensioen opbouwen?
Als zzp’er bouw je geen pensioen op via een werkgever, maar je kunt dit prima zelf regelen. Je hebt dan recht op de volledige jaarruimte, wat vaak hoger uitvalt dan voor mensen in loondienst. Je kunt kiezen voor een lijfrente, een bankspaarrekening of vrij beleggen. Veel zzp’ers combineren meerdere opties.

Vanaf welke leeftijd is het slim om te beginnen met sparen voor later?
Hoe eerder je begint met het opbouwen van een eigen potje voor later, hoe beter. Door het rente-op-rente-effect groeit je inleg over een lange periode veel harder dan wanneer je pas laat begint. Zelfs een klein bedrag per maand kan over twintig of dertig jaar uitgroeien tot een flinke som. Er is geen verkeerde leeftijd om te starten, maar eerder is altijd beter.

Wat gebeurt er met mijn spaarpot als ik eerder stop met werken?
Als je eerder stopt met werken, kun je je lijfrente of bankspaarrekening niet zomaar vrij opnemen. Er zijn regels verbonden aan het moment waarop je het geld mag gebruiken. Doe je dat eerder dan toegestaan, dan betaal je belasting en mogelijk een boete. Vrij spaargeld of beleggingen buiten de fiscale regeling zijn wél op elk moment beschikbaar.