Wat is een indexfonds? Zo werkt het en waarom beleggers het gebruiken

Stel je voor: in één klap beleggen in tientallen of honderden bedrijven tegelijk, zonder dat je zelf aandelen hoeft te kiezen. Dat is precies wat een indexfonds doet. Een indexfonds is een beleggingsfonds dat de samenstelling van een beursindex nagenoeg één op één kopieert, zodat je automatisch meebeweegt met de markt.

Wat is een beursindex eigenlijk?

Een beursindex is een maatstaf die de prestaties bijhoudt van een groep aandelen of obligaties. Bekende voorbeelden zijn de AEX, die de prestaties van de grootste Nederlandse beursbedrijven meet, de S&P 500 in de Verenigde Staten en de MSCI World, die bedrijven uit tientallen landen volgt.

De index laat zien hoe het die groep bedrijven gezamenlijk vergaat. Stijgen de meeste bedrijven in waarde? Dan stijgt de index. Dalen ze? Dan daalt de index ook. Een indexfonds volgt die beweging zo nauwkeurig mogelijk.

Hoe werkt een indexfonds precies?

De beheerder van een indexfonds koopt de aandelen of obligaties die in de index zitten, in dezelfde verhouding als die index. Als een bedrijf vijf procent van de AEX uitmaakt, dan bestaat vijf procent van het fonds ook uit aandelen van dat bedrijf.

Verandert de samenstelling van de index, dan past het fonds zich automatisch aan. Er is geen fondsmanager die actief beslissingen neemt over welke aandelen veelbelovend zijn. Het fonds volgt gewoon de index. Dit noem je passief beleggen.

Als je geld inlegt in een indexfonds, koop je in feite een klein stukje van alle bedrijven die in die index zitten. Je rendement hangt daarna af van hoe die bedrijven het samen doen.

Wat zijn de voordelen van beleggen via een indexfonds?

Indexfondsen zijn populair om een aantal concrete redenen:

• Brede spreiding: Je belegt in één keer in veel verschillende bedrijven. Gaat één bedrijf failliet, dan heeft dat maar een beperkte invloed op je totale inleg.
• Lage kosten: Omdat er geen actieve fondsmanager nodig is, zijn de jaarlijkse kosten van indexfondsen over het algemeen laag. Die lage kosten tellen op lange termijn sterk op.
• Weinig moeite: Je hoeft zelf geen aandelen te analyseren of te kiezen. Je belegt mee met de markt en het fonds doet de rest.
• Transparantie: De samenstelling van een indexfonds is altijd bekend, want de index is openbaar.

Indexfonds of ETF: wat is het verschil?

Een ETF, wat staat voor Exchange Traded Fund, is een type indexfonds dat je kunt kopen en verkopen op de beurs, net als een gewoon aandeel. Een traditioneel indexfonds koop je vaak rechtstreeks via een vermogensbeheerder of bank, en de prijs wordt doorgaans eenmaal per dag vastgesteld.

In de praktijk werken ze heel vergelijkbaar: beide volgen een index en bieden brede spreiding tegen lage kosten. Het grootste verschil zit in hoe en wanneer je ze kunt kopen of verkopen. Voor de meeste particuliere beleggers maakt dat verschil weinig uit.

Zijn er ook nadelen?

Een indexfonds biedt geen bescherming als de hele markt daalt. Als alle bedrijven in een index zakken, daalt jouw fonds mee. Je kunt niet “uitwijken” naar betere aandelen, want het fonds volgt de index gewoon.

Daarnaast ben je afhankelijk van welke index je kiest. Een fonds dat alleen de AEX volgt, is veel minder gespreid dan een fonds dat een wereldwijde index volgt. Hoe breder de index, hoe groter de spreiding van je risico.

Beleggen kent altijd risico. Je kunt meer of minder terugkrijgen dan je hebt ingelegd. Dat geldt ook voor indexfondsen.

Voor wie is een indexfonds geschikt?

Indexfondsen worden vaak aanbevolen voor mensen die willen beginnen met beleggen, maar ook voor ervaren beleggers die niet actief de markt willen volgen. Ze lenen zich goed voor lange termijn doelen, zoals sparen voor je pensioen of vermogen opbouwen over tien jaar of meer. Hoe langer je belegd blijft, hoe meer kans je hebt om tijdelijke dalingen te overbruggen.

Je hoeft er niet veel geld voor te hebben. Bij veel aanbieders kun je al starten met een klein bedrag en maandelijks automatisch inleggen.

Veelgestelde vragen

Is een indexfonds hetzelfde als een ETF?
Niet helemaal. Beide volgen een index, maar een ETF wordt verhandeld op de beurs zoals een aandeel. Een gewoon indexfonds koop je via een beheerder en heeft een dagprijs. In de praktijk zijn de verschillen voor veel beleggers klein.

Hoe veilig is beleggen in een indexfonds?
Beleggen in een indexfonds is nooit volledig zonder risico. Als de markt daalt, daalt je fonds mee. Doordat je breed gespreid bent over veel bedrijven, beperk je het risico dat één slecht bedrijf je belegging flink schaadt. Op de lange termijn hebben brede wereldwijde indexen historisch gezien een positief rendement laten zien, maar dat is geen garantie voor de toekomst.

Welke index kun je het beste volgen als beginner?
Een brede, wereldwijde index geeft de meeste spreiding. Een index die alleen één land of één sector volgt, is risicovoller. Veel beginners kiezen voor een wereldwijde index omdat je dan direct belegt in bedrijven uit veel verschillende landen en sectoren. Welk fonds het beste bij jou past, hangt af van je doelen en risicobereidheid.

Wat kost een indexfonds?
Indexfondsen brengen jaarlijkse kosten in rekening, uitgedrukt als een percentage van je belegd vermogen. Deze kosten zijn over het algemeen lager dan bij actief beheerde fondsen. Het exacte percentage verschilt per fonds en aanbieder. Vergelijk de kosten altijd voordat je kiest, want ook kleine verschillen tellen op lange termijn aan.