Voorlopige aanslag inkomstenbelasting: wat is het en hoe werkt het?

Een brief van de Belastingdienst in de bus, en je vraagt je af wat je ermee moet? Een voorlopige aanslag inkomstenbelasting is een schatting van hoeveel belasting je dat jaar moet betalen of terugkrijgt. Het is dus geen definitief bedrag, maar een voorschot op de echte afrekening die later volgt.

Hoe werkt een voorlopige aanslag?

De Belastingdienst weet aan het begin van het jaar nog niet precies hoeveel belasting je uiteindelijk verschuldigd bent. Toch wil de overheid niet tot het einde van het jaar wachten om belasting te innen of terug te geven. Daarom sturen ze een voorlopige aanslag, gebaseerd op een schatting van je inkomen.

Die schatting is gebaseerd op je inkomens- en aftrekposten uit eerdere jaren, of op gegevens die je zelf hebt doorgegeven. Denk aan je salaris, je hypotheekrente of andere vaste inkomsten en uitgaven. Op basis daarvan berekent de Belastingdienst een bedrag dat je maandelijks betaalt of terugkrijgt.

Wie krijgt een voorlopige aanslag?

Niet iedereen krijgt automatisch een voorlopige aanslag. Je krijgt er een als de Belastingdienst verwacht dat je aan het einde van het jaar een flink bedrag moet betalen of terugkrijgt, en als dat niet al via de loonheffing wordt geregeld.

Mensen die vaak een voorlopige aanslag krijgen zijn onder andere:

• Zelfstandige ondernemers (zzp’ers) die geen loonheffing betalen via een werkgever
• Mensen met een hypotheek die recht hebben op hypotheekrenteaftrek
• Mensen met inkomsten uit meerdere bronnen, zoals loon én een uitkering
• Gepensioneerden met een aanvullend pensioen naast de AOW
• Mensen met inkomsten uit vermogen of verhuur

Ook kan de Belastingdienst een voorlopige aanslag sturen nadat je aangifte hebt gedaan, als de verwerking van je aangifte wat langer duurt. Je ontvangt dan alvast een voorlopig bedrag, zodat je niet lang hoeft te wachten op je teruggave.

Betalen of terugkrijgen: wat is het verschil?

Een voorlopige aanslag kan twee kanten op gaan. Soms moet je betalen, soms krijg je geld terug. Welke kant het op gaat, hangt af van je persoonlijke situatie.

Moet je betalen? Dan heeft de Belastingdienst berekend dat je waarschijnlijk te weinig belasting hebt afgedragen gedurende het jaar. Dit komt voor als je inkomsten hebt waarop geen of te weinig loonheffing is ingehouden.

Krijg je geld terug? Dan heeft de Belastingdienst vastgesteld dat je recht hebt op aftrekposten die je belastingdruk verlagen. De bekendste is de hypotheekrenteaftrek. In dat geval ontvang je maandelijks een bedrag terug, zodat je niet het hele jaar op dat geld hoeft te wachten.

Wat is een voorlopige aanslag inkomstenbelasting precies in vergelijking met de definitieve aanslag?

Het woord “voorlopig” zegt het al: dit is nog niet de definitieve afrekening. Nadat je aangifte inkomstenbelasting hebt gedaan, bekijkt de Belastingdienst je werkelijke inkomsten en aftrekposten over het hele jaar. Op basis daarvan volgt de definitieve aanslag.

Soms valt het definitieve bedrag hoger of lager uit dan de voorlopige aanslag. Als je te veel hebt betaald via de voorlopige aanslag, krijg je het verschil terug. Heb je te weinig betaald, dan moet je bijbetalen. Het is dus een soort voorschot dat later wordt verrekend.

Kun je de voorlopige aanslag aanpassen?

Ja, dat kan. Als je verwacht dat je situatie verandert, kun je de Belastingdienst vragen om de voorlopige aanslag aan te passen. Dit doe je via Mijn Belastingdienst, de online omgeving van de Belastingdienst.

Het is verstandig om dit te doen als je inkomen stijgt of daalt, als je gaat scheiden, als je een huis koopt of verkoopt, of als je andere grote financiële veranderingen verwacht. Zo voorkom je dat je aan het einde van het jaar een groot bedrag moet bijbetalen of te lang hebt gewacht op geld dat je al eerder had kunnen ontvangen.

Praktische checklist bij een voorlopige aanslag

• Controleer of het bedrag op de aanslag klopt met je huidige situatie
• Vergelijk het bedrag met je inkomsten en aftrekposten van dit jaar
• Is er iets veranderd in je situatie? Pas de aanslag dan aan via Mijn Belastingdienst
• Betaal op tijd als je een bedrag verschuldigd bent, om rente te voorkomen
• Bewaar de aanslag goed, zodat je hem kunt vergelijken met de definitieve aanslag later

En dan: de definitieve afrekening

Na het doen van je jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting volgt de definitieve aanslag. Dan wordt alles netjes verrekend. Wat je via de voorlopige aanslag hebt betaald of ontvangen, wordt meegenomen in de eindberekening. Zo betaal je uiteindelijk precies het juiste bedrag over het afgelopen jaar.

Het systeem kan soms verwarrend lijken, maar het idee erachter is eenvoudig: de Belastingdienst wil niet dat je aan het einde van het jaar opeens een grote rekening krijgt, en zorgt er ook voor dat je niet onnodig lang wacht op een teruggave.

Veelgestelde vragen

Moet ik altijd aangifte doen als ik een voorlopige aanslag heb ontvangen?
Niet automatisch, maar in de meeste gevallen is dat wel verstandig. Als je een voorlopige aanslag hebt ontvangen, betekent dat de Belastingdienst verwacht dat jouw belastingsituatie afwijkt van de standaard. Door aangifte te doen zorg je ervoor dat de definitieve aanslag zo nauwkeurig mogelijk is en dat je niet te veel of te weinig betaalt.

Wat gebeurt er als ik de voorlopige aanslag niet op tijd betaal?
Als je de voorlopige aanslag niet op tijd betaalt, kan de Belastingdienst rente in rekening brengen. Het is daarom belangrijk om de betalingstermijn op de aanslag goed in de gaten te houden. Lukt betalen in één keer niet, neem dan contact op met de Belastingdienst over een betalingsregeling.

Kan ik ook zelf een voorlopige aanslag aanvragen?
Ja, dat is mogelijk. Als je verwacht dat je aan het einde van het jaar belasting moet terugkrijgen, kun je zelf een voorlopige teruggave aanvragen via Mijn Belastingdienst. Zo hoef je niet te wachten tot na je aangifte, maar ontvang je het geld al gedurende het jaar in maandelijkse termijnen.

Hoe lang duurt het voordat ik na mijn aangifte een voorlopige aanslag ontvang?
Na het doen van je aangifte inkomstenbelasting kan de Belastingdienst een voorlopige aanslag sturen als de definitieve verwerking nog wat tijd kost. Hoe lang dit duurt, verschilt per situatie. Soms gaat het om een paar weken, soms wat langer. Via Mijn Belastingdienst kun je de status van je aangifte volgen.